بررسی فرآیند ارزیابی و شاخص‌های سومین جشنواره ملی نشان نیکوکاری در شورای سیاستگذاری
چهارمین جلسه شورای سیاستگذاری سومین جشنواره ملی نشان نیکوکاری با حضور اعضای شورا برگزار شد و در این نشست، ضمن ارائه گزارشی از روند برگزاری جشنواره، فرآیند ارزیابی مؤسسات خیریه، مراکز نیکوکاری و گروه‌های جهادی و شاخص‌های پیشنهادی ارزیابی مورد بررسی و تبادل نظر قرار گرفت.
در ابتدای این نشست، گزارشی از روند اطلاع‌رسانی و ثبت‌نام سومین جشنواره ارائه شد. بر اساس گزارش دبیرخانه، پس از برگزاری نشست خبری و آغاز فرآیند ثبت‌نام، استقبال اولیه از جشنواره شکل گرفته و فرآیند ثبت‌نام و تکمیل فرم‌های مربوط نیز در حال نهایی شدن است.
همچنین بر ضرورت تقویت اطلاع‌رسانی از طریق دستگاه‌ها، نهادها، شبکه‌ها و مجامع مرتبط با حوزه نیکوکاری تأکید شد و از نمایندگان تشکل‌ها و شبکه‌های ملی خواسته شد فراخوان جشنواره را در میان اعضا و مخاطبان خود اطلاع‌رسانی کنند.
در ادامه جلسه، موضوع فرآیند ارزیابی مؤسسات خیریه تشریح شد. بر اساس پیشنهاد دبیرخانه علمی، ارزیابی مؤسسات در چند مرحله انجام خواهد شد؛ به‌گونه‌ای که ابتدا اطلاعات اولیه و خوداظهاری مؤسسات بررسی و غربالگری اولیه صورت می‌گیرد و پس از احراز شرایط اولیه، ارزیابی مستندات و شاخص‌های تخصصی انجام خواهد شد.
سابقه فعالیت، وضعیت مجوز، شرایط مالیاتی، میزان سازمان‌یافتگی، انضباط مالی، شفافیت، قانون‌مداری و پایداری از جمله محورهایی بود که در فرآیند ارزیابی مؤسسات مورد توجه قرار گرفت. همچنین تأکید شد که اطلاعات خوداظهاری مؤسسات باید در مراحل بعدی با مستندات و داده‌های قابل بررسی تطبیق داده شود.
بر اساس توضیحات ارائه‌شده، در مراحل بعدی مستنداتی از جمله صورت‌های مالی، رزومه مدیرعامل، گزارش عملکرد، اساسنامه، آیین‌نامه‌ها، پروانه فعالیت، اطلاعات کارکنان و ساختار سازمانی مؤسسات دریافت و بررسی خواهد شد و ارزیابی نهایی بر مبنای مجموعه‌ای از شواهد و مستندات انجام می‌شود.
یکی از مباحث اصلی این نشست، نحوه تعیین مؤسسات راه‌یافته به مرحله ارزیابی میدانی بود. اعضای شورا بر این نکته تأکید کردند که تعیین یک سقف ثابت برای تعداد مؤسسات، در صورتی که تعداد مؤسسات واجد حد نصاب بیشتر باشد، نباید موجب تضییع حقوق مؤسسات شود. بر همین اساس، پیشنهاد شد ابتدا حد نصاب امتیازی مشخص مبنای عبور از مرحله غربالگری قرار گیرد و سپس با توجه به ظرفیت زمانی، مالی و اجرایی جشنواره، سازوکار ورود مؤسسات به مرحله ارزیابی میدانی تعیین شود.
در ادامه، درباره تجربه سال گذشته در ارزیابی میدانی نیز بحث و تبادل نظر صورت گرفت. با توجه به گستردگی فعالیت مؤسسات و ضرورت حضور ارزیابان در محل، استفاده از ارزیابان حرفه‌ای و آموزش‌دیده به‌عنوان یکی از محورهای مهم سومین دوره جشنواره مطرح شد.
اعضای شورا همچنین بر ضرورت طراحی چارچوب مشخص برای انتخاب و آموزش ارزیابان تأکید کردند تا ضمن ارتقای کیفیت ارزیابی‌ها، موضوع تعارض منافع نیز به حداقل برسد. بر این اساس، پیشنهاد شد ارزیابان بر اساس معیارهای مشخص انتخاب شوند و تا حد امکان، ارتباط مستقیم یا تعارض منافع احتمالی آنان با مؤسسات مورد ارزیابی مدیریت شود.
در این نشست، ایده پرورش ارزیابان حرفه‌ای در حوزه مؤسسات خیریه به‌عنوان یکی از دستاوردهای بلندمدت جشنواره نیز مطرح شد. بر اساس این پیشنهاد، جشنواره می‌تواند در سال‌های آینده با برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی، زمینه تربیت ارزیابان حرفه‌ای در حوزه سازمان‌های نیکوکاری و تشکل‌های مردمی را فراهم کند تا این ظرفیت علاوه بر جشنواره، در اختیار دستگاه‌ها و شبکه‌های فعال این حوزه نیز قرار گیرد.
همچنین در خصوص ارزیابی مراکز نیکوکاری و گروه‌های جهادی، بر ضرورت توجه به اقتضائات متفاوت این مجموعه‌ها تأکید شد. اعضای جلسه با اشاره به تفاوت ساختار و ماهیت فعالیت گروه‌های جهادی و مراکز نیکوکاری با مؤسسات دارای شخصیت حقوقی مستقل، بر لزوم تعریف ادبیات و شاخص‌های متناسب با هر گروه تأکید کردند.
در بخش دیگری از جلسه، پیشنهادهایی برای تشکیل کمیته تخصصی ارزیابی گروه‌های جهادی مطرح شد و مقرر شد اعضای شورا و دبیرخانه علمی، افراد متخصص و باتجربه در این حوزه را برای بررسی و عضویت در کمیته مربوط معرفی کنند. تأکید شد افراد پیشنهادی همراه با رزومه تخصصی به دبیرخانه معرفی شوند تا پس از بررسی، ترکیب کمیته نهایی شود.
همچنین مقرر شد شاخص‌ها و فرآیند ارزیابی مراکز نیکوکاری و گروه‌های جهادی در ادامه بررسی‌های شورای علمی نهایی و در جلسه آینده شورای سیاستگذاری ارائه شود.
در ادامه جلسه، بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت دستگاه‌های متولی و شبکه‌های مرتبط در فرآیند اطلاع‌رسانی و اجرای جشنواره تأکید شد و پیشنهاد شد دستگاه‌های عضو و مرتبط، اطلاعیه و ابلاغیه‌های لازم را در سطح استان‌ها و شهرستان‌ها منتشر کنند تا بدنه اجرایی این
مجموعه‌ها نیز در فرآیند اطلاع‌رسانی و مشارکت در جشنواره فعال شوند.
یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده، ضرورت تدوین یک چارچوب مکتوب و روشن برای شاخص‌ها و فرآیند ارزیابی بود. در این زمینه پیشنهاد شد مجموعه شاخص‌ها، زیرشاخص‌ها و مراحل ارزیابی در قالب یک جزوه یا فایل جامع تهیه و برای بررسی و تصمیم‌گیری نهایی در اختیار شورای سیاستگذاری قرار گیرد.
در بخش پایانی این نشست، بر ضرورت شناسایی و دعوت از مؤسسات خیریه بزرگ و اثرگذار کشور برای حضور در سومین جشنواره تأکید شد. اعضای شورا و دبیرخانه پیشنهاد کردند با استفاده از ظرفیت ارتباطی اعضای شورا و فعالان حوزه نیکوکاری، زمینه حضور مؤسسات شاخصی که ممکن است به‌صورت خودجوش در فراخوان ثبت‌نام نکنند نیز فراهم شود.
در این نشست همچنین بر اهمیت تداوم ارتباط جشنواره با دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط و استفاده از ظرفیت‌های ایجادشده در دوره‌های گذشته تأکید شد و اعضای شورا بر این باور بودند که تجربه و ساختار علمی شکل‌گرفته در جشنواره می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای فرآیندهای ارزیابی و شناسایی ظرفیت‌های نیکوکاری در کشور باشد.
در پایان مقرر شد دبیرخانه علمی، فرآیند ارزیابی مؤسسات خیریه و شاخص‌ها و زیرشاخص‌های مربوط را در قالبی منسجم تدوین کرده و برای بررسی شورای سیاستگذاری ارائه کند و هم‌زمان، بررسی شاخص‌ها و فرآیند ارزیابی مراکز نیکوکاری و گروه‌های جهادی نیز در کمیته‌های تخصصی ادامه یابد.
